Diller :
 
   
   
Skip Navigation Links
Ana Sayfa
Yıldırımdan Korunma
Üretimlerimiz
Belgelerimiz
Bayilerimiz
Referanslar
 
Oturum Aç
Yıldırımdan Korunma
Haberler
 
Hava Durumu
İzmir İstanbul Ankara
 
Döviz Alış/Satış
1$ = 3.7698 TL / 3.7766 TL
1€ = 4.6575 TL / 4.6659 TL
Ziyaretçi Bilgileri
01.03.2009 tarihinden itibaren
452629 kez ziyaret edilmiştir.

IP: 54.242.236.164 - Online : 43
Faydalı Linkler
Skip Navigation Links.
 
RADYOAKTİF PARATONER - GENEL BİLGİLER

     Yapıların Yıldırımdan korunması, ancak iyi tesis edilmiş bir yıldırımdan korunma sistemi ile mümkündür. Konu ile ile ilgili kurallar TS622 Türk Standardı olarak yayınlanmıştır. TS 622’de bu amaçla tesis edilen yıldırımdan korunma sistemlerinden birinin de radyoaktif paratoner sistemi olduğu belirtilmektedir. Radyoaktif paratonerlerde yıldırıma erken yol oluşturmak için İyon yaymak amacıyla Ra-226 ve Am-241 elementler kullanılmıştır. Ancak başlıkta kullanılan radyoaktif elementler canlıların sağlığını olumsuz etkilemektedir. Bu sebeple; Ra-226 radyoaktif kaynaklı paratonerlerin kullanımı tüm dünyada yasaklanmış olup, Am-241 radyoaktif kaynaklı paratonerler de şu anda Avrupa birliği ülkeleri tarafından kullanılmamaktadır.

TAEK’in Radyoaktif Paratonerlerle ilgili Yayımları:

     Ülkemizde TAEK’in yayınladığı 04.01.2000 tarih ve 10700-0005 sayılı genelge ile paratoner üretimi için kullanılan radyoaktif kaynakların (Am-241, Ra-226 v.b.) ithalatına 31.03.2000 tarihinden itibaren izin verilmeyeceği ve yasaklamanın süresiz bir şekilde devam edeceği bildirilmiştir. 

     TAEK’in 30.07.2001 tarih ve 10700-1485 sayılı genelge ile de ülkemizde montajı yapılmış ve halen kullanılmakta olan Ra-226 radyoaktif kaynaklı paratonerler, çevre ve insan sağlığı açısından oluşturabileceği potansiyel tehlikeler gözönüne alınarak, TAEK’ten lisanslı(*) firmalar vasıtası ile yerlerinden sökülüp İstanbul’da Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü’ ne radyoaktif atık olarak depolanmak üzere teslim edilmesi gerekmektedir. (Firmamız TAEK tarafından Radyoaktif Paratoner Sökme Lisansı’na sahiptir) Radyoaktif kaynaklı paratonerlerin dışındaki alternatif paratonerlerin kullanımının daha uygun olacağı düşünülmektedir. (**)

(*) Firmamızın Radyoaktif Paratoner Sökme Lisansını görmek için tıklayın ...

(**) Tavsiye notu TAEK’in resmi sitesinden alınmıştır.

Radyoaktif Paratonerler:

     Ülkemizde 1970’li yılların sonlarından beri Radyoaktif Paratonerler kullanılmaktadır. Özellikle ilk zamanlarda kullanılan Radyoaktif Paratonerler Radyum kaynaklı üretilmiştir. 1980 yılı ve öncesi üretilen ve montajı yapılan Parasphere, Preventor, Helita marka paratonerlerin Ra-226 radyoaktif kaynakları ile üretilmiş paratoner olma ihtimali kesin olmamakla birlikte oldukça yüksektir.

     Radyoaktif maddelerin yaydıkları alfa parçacıklarının enerjileri genellikle 9 MeV’in altında olup bunları çok ince kalınlıklarda maddeler ile (bir kağıt tabaka gibi) durdurmak mümkündür. Alfa parçacıkları madde içinden geçerken nisbeten büyük olan elektrik yükleri nedeniyle yolları üzerinde yoğun bir iyonlaşma meydana getire­rek enerjilerini çabucak kaybederler. Paratonerlerde kullanılan Am-241 radyoaktif maddesinin yaydığı alfa radyasyonu da paratonerin sivri yakalama ucuna yakın bir yere monte edilen tabla üzerinde sahip olduğu yüksek enerji nedeni ile hava ortamlarında güçlü iyonizasyon meydana getirir. Bulutların birbirine sürtünmesi ile meydana gelen yıldırımın (negatif yüklerin) pozitif yüklü toprağa çekilmesi söz konusu bu iyonizasyon nedeni ile hız kazanır ve yakalama ucunun bağlı olduğu iletken tel yardımı ile elektrik akımı topraklanır.
Alfa parçacıkları, erişme uzaklık­larının kısa oluşundan dolayı, normal olarak bir dış radyasyon tehlikesi yaratmazlarsa da alfa parçacıkları yayan maddeler sindirim, solunum veya ciltte bulunan yaralar yolu ile vücuda girdikleri takdirde tehlikeli olabilirler. 

     Paratonerlerde bulunan radyoaktif kaynak üzerinde oluşabilecek toz tabakası, su damlacıkları ve oluşan çamur gibi dış etkenler alfa parçacıklarının yayılmasını engeller ve radyoaktif kaynağın işlevini göremez hale getirir. Çevre koşullarından etkilenmiş bu tür paratonerlerin radyoaktif kaynağının herhangi bir fonksiyonunun olamayacağı, ancak sivri yakalama ucu vasıtası ile yıldırımın toprağa aktarılması mümkün olabildiği, bu nedenle paratonerlerin radyoaktif kaynakları üzerinde bulunabilen toz, çamur vb. istenmeyen birikimlerin çıplak el ile temas etmeden, ucuna pamuk veya yumuşak bez parçası sarılmış bir pens yardımı ile belirli zamanlarda silinmesi tavsiye edilir.

Radyoaktif Paratonerlerin Dezavantajları:

     Halen binalarda kurulu bulunan ve kullanılmaya devam edilen Am-241 radyoaktif kaynaklı paratonerlerin kullanımı ile ilgili herhangi bir yasaklama söz konusu değildir. Ancak bu paratonerlerin belirli aralıklarla (yılda en az bir defa) paratonerin üzerindeki radyoaktif elemanların ve paratonerin iletkenliğinin orijinal montaj özelliklerini koruması açısından yetkili kişiler tarafından kontrol edilmesi, kullanılmakta olan Am-241 radyoaktif kaynaklı paratonerlerin herhangi bir nedenle kullanım dışı bırakılması durumunda, lisanslı firmalar vasıtası ile yukarıda belirtildiği şekilde TAEK’e radyoaktif atık olarak teslim edilmesi gerekmektedir.
Paratoner üretiminde kullanılan radyoaktif kaynakların yarılanma ömürleri uzun olmasına rağmen yurt dışı üreticisi olan Amersham International (İngiltere) firması, paratonere monte edilmiş Amerisyum-241 ve Radyum-226 radyoaktif kaynaklarının verimli çalışma ömürlerinin kuru ve temiz havada 10 yıl olduğunu belirtmekte ve bu süre sonunda kaynağın değiştirilmesi gerektiğini tavsiye etmektedir.
     Alternatif tekniklerle karşılaştırıldığında net bir fayda sağlamayan radyoaktif kaynaklı paratonerlerde kullanılan radyasyon kaynaklarının oldukça yaygın kullanımları nedeni ile gereksiz olarak radyoaktif madde birikiminin engellenmesi, söz konusu paratonerlerin deprem, şiddetli rüzgar, yağışlar ve yangın ile zarar görmesi, düşmesi, kaybolması, çalınması ve uzun kullanım yılları içerisinde kullanıcıların değişmesi ve bilgisi olmayan kişilerin ellerine kolayca geçmesi gibi nedenlerle, çevre ve insan sağlığı açısından potansiyel riskler göz önüne alınarak radyoaktif madde ithalatının ve üretimin durdurulması ülkemiz ve insan sağlığı açısından önem arz etmektedir.

     Radyoaktif kaynaklı Paratoner işlevini yapan başlık kısmı normal şartlarda binaların çıkılabilen bölümünden 6 ile 6,5 metre yükseklikte demir direk üzerine kurulur. Paratoner başlık kısmı üzerinde ortada sivri yakalama ucu vardır. Radyoaktif kaynak ise sivri ucun bağlı bulunduğu direk üzerindeki tabla etrafında yaklaşık 1 cm çapında yuvarlak veya dikdörtgen şeklinde ve folyo kalınlığında olup, koruma alanının çapına göre 1 ile 4 eleman olacak şekilde monte edilmiş metal parçalardır. Paratonerin diğer bölgelerinde herhangi bir radyoaktif kaynak bulunmaz. Bazı paratonerlerin imal edilme özelliğinden dolayı radyoaktif kaynakların bulunduğu yerin üzeri kapatılmıştır. Paratoner üzerinde bulunan yukarıda belirtilen tabla kısmına çok fazla yaklaşılmaması ve hiç bir şekilde radyoaktif kaynak dediğimiz metal folyalarla temas edilmemesi gerekir.

 
Liva Grup Elektrik Elektronik İnşaat Taahhüt San.ve Tic.Ltd.Şti.
Copyright © 2009 | Tüm Hakları Saklıdır |
Designed by Berke Yazılım™
Adres: 10008 Sokak No: 7 İTOB Organize Sanayi Bölgesi / Menderes / İZMİR / TÜRKİYE
Tel: +90 232 265 55 50 | Fax: +90 232 265 55 80 | liva@livagrup.com.tr